Kruiskade 1930

De Kruiskade, gezien vanaf de Diergaardebrug, 1930. Links de ingang van de Rotterdamsche Diergaarde en rechts de Mauritsweg. Op de achtergrond de toren van de Westerkerk.

De Kruiskade komt al in 1506 onder deze naam voor. Het was toen nog maar een voetpad. Dit pad werd in de eerste helft van de 19de eeuw door de Rotterdamsche Werkvereeniging verbreed en tot een schelpweg gemaakt. In 1853 werd de weg door de stad overgenomen en bestraat.

In 1401 werd ze de ‘Ka tot Rotterdam in Cool’ genoemd. De oudste kaart waarop de Kruiskade voorkomt dateert uit 1540. Hierop wordt het verlengde van deze kade in westelijke richting tot aan de Delfshavense Schie ‘doorgeghraven oude ka’ genoemd. De kade moet ouder zijn dan 1389, het jaar waarin toestemming werd verleend om deze Schie te graven. De Kruiskade en haar verlengingen (West-Kruiskade, Middellandstraat en Vierambachtsstraat) vormden de zuiddijk van de ambachten Blommersdijk en Beukelsdijk.

Voor het graven van de Rotterdamse Schie zal de Kruiskade ten oosten aangesloten hebben op de Hofdijk. Haar naam dankte ze waarschijnlijk aan de ‘cruyskamp’, een stuk land dat vanaf het einde van de 15de tot in de 18de eeuw in Beukelsdijk in het ambacht van Cool was gelegen. Vroeger was het Kruisplein een pleintje aan het begin van de West-Kruiskade en de Diergaardesingel. Nu is het het lange plein, dat de verbinding vormt tussen het Stationsplein en de Westersingel. De Kruisstraat liep vóór het bombardement in mei 1940 van de Kruiskade naar het Stationsplein.

De Diergaardebrug dankte haar naam aan de in 1857 opgerichte Rotterdamsche Diergaarde. De Diergaardekade heette in 1858 Westerkade bij de Kruiskade, later Smalle Westerkade. De Diergaardelaan heette destijds Papagaaienlaan, een naam die geen verklaring behoeft.

De Westerkerk is een voormalige Hervormde kerk aan de Kruiskade in Rotterdam, voltooid in 1870 en verloren gegaan tijdens het Bombardement op Rotterdam in mei 1940.

De Westerkerk was ontworpen door de architect J.A. Jurriaanse in eclectische stijl; de toren was neogotisch, de voor- en zijgevels neoromaans en het interieur verwees naar zeventiende-eeuwse protestantse kerken, zoals de Nieuwe Kerk in Haarlem.

De kerk werd geheel door de Nederlands-hervormde gemeente zelf betaald. Op 28 december 1867 vond de voor- en aanbesteding plaats. De bouw werd uiteindelijk gegund aan G. Key. Op 12 juni 1868 vond de eerstesteenlegging plaats en precies twee jaar later, Eerste Pinksterdag 1870, werd de kerk in gebruik genomen. De voorganger tijdens deze dienst, Ds. W.Th. van Griethuysen, koos de tekst Matteüs 21 vers 13: ‘Daar is geschreven, mijn huis zal een huis des gebeds genaamd worden’.

Tijdens het Bombardement op Rotterdam in 1940 werd de kerk onherstelbaar beschadigd. Ter vervanging van de Westerkerk en de Zuiderkerk aan de Glashaven werd in 1960 de Pauluskerk aan de Mauritsweg in gebruik genomen. Deze kerk werd in 2007 gesloopt.

Deze weg draagt de naam van Prins Maurits, 1567-1625, stadhouder van Holland 1585-1625. De Mauritsstraat heette voor 1876 Waschbleeklaan. Deze laan, waaraan zich verschillende washuizen en blekerijen bevonden, dateerde van omstreeks 1650. In 1660 komt ze reeds onder deze naam voor, in 1870 werd ze door de stad overgenomen.

De prentbriefkaart komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam en van Wikipedia.