Waalhaven 1937

Luchtfoto na de tewaterlating van het ss Nieuw Amsterdam, 10 april 1937.

De eerste Nieuw Amsterdam van de Holland-Amerika Lijn werd in 1930 opgelegd. Met enkele jaren vertraging, onder andere vanwege een reorganisatie van de HAL, werd op 5 januari 1936 de kiel gelegd voor een nieuw schip voor de trans-Atlantische route. Met 35.000 brt zou het het grootste passagiersschip van Nederland worden. Oorspronkelijk zou het nieuwe schip Prinsendam gaan heten. Dit werd echter veranderd in Nieuw Amsterdam, doelend op het eerdere schip op de route en op de oorspronkelijke naam van de stad New York. Het schip werd gebouwd door de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) en in april 1937 gedoopt door koningin Wilhelmina.

In tegenstelling tot andere schepen van die tijd, werd er bij het ontwerp van de Nieuw Amsterdam geen rekening gehouden met een eventuele rol in oorlogstijd, bijvoorbeeld als hospitaalschip. In plaats hiervan werd het schip met trots aangeprezen als ‘vredesschip’

Op 23 april 1938 begon de Nieuw Amsterdam met haar proefvaarten op de Noordzee. Vervolgens werd ze overgedragen aan de HAL en officieel als Nederlands koopvaardijschip geregistreerd. Ze maakte haar eerste reis op 10 mei 1938 naar New York.

Hoewel ze kleiner en minder snel was dan andere schepen van haar tijd, werd de Nieuw Amsterdam populair én winstgevend vanwege haar unieke vorm en inrichting.

Het schip had nog maar 17 reizen gemaakt toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Het schip werd hierdoor meteen opgelegd in Hoboken, in New Jersey. Daar zou ze een jaar lang blijven liggen. Toen Nederland in 1940 werd ingenomen door Hitlers legers, werd de Nieuw Amsterdam door de Britse overheid ingezet als troepentransportschip. Hiervoor werden extra keukens geconstrueerd, ruimtes ingericht met talloze hangmatten en werd bewapening aangebracht. 2.000 ton originele meubels en decoraties werden uit het schip verwijderd en in San Francisco opgeslagen.

Haar eerste reis als troepentransportschip maakte ze in januari 1941, van Australië naar Bombay. Ze werd hierbij vergezeld door andere beroemde passagiersschepen die nu troepen vervoerden, zoals de Queen Mary, Mauretania, Aquitania, Empress of Britain en Andes.

In mei 1944, toen de Nieuw Amsterdam voor anker lag in New York, bezocht toenmalig prinses Juliana, dochter van koningin Wilhelmina, het schip voor een lunch en rondleiding.

Gedurende de oorlogsjaren vervoerde de Nieuw Amsterdam meer dan 350.000 soldaten en legde ze 530.000 zeemijl af.

In 1946 werd het schip weer teruggegeven aan de HAL. Toen ze op 10 april 1946 triomfantelijk terugkeerde in Rotterdam, nog volledig in grijze oorlogskleuren met alleen de HAL kleuren op de schoorstenen, werd ze door vele duizenden aan de kades begroet.

Op 29 oktober 1947 kwam de Nieuw Amsterdam weer in de vaart. Door de drastische verbouwing was het schip 400 brt groter geworden. Het bruto tonnage was nu 36.667 brt.

Gedurende de eerste jaren na de oorlog voer het schip succesvol op de trans-Atlantische route. Samen met de Willem Ruys, van de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd, en de Oranje werd de Nieuw Amsterdam beschouwd als de ‘Grote Drie’ van de Nederlandse passagiersvaart.

Kleine verbouwingen in de jaren 50 zorgden ervoor dat ze onverminderd populair bleef ondanks de komst van nieuwere schepen. Onder andere werd airconditioning geïnstalleerd en werden stabilisatoren aangebracht. Ook werd het oude drie-klassen systeem ingeruild voor de modernere indeling in eerste klasse en toeristenklasse.

In de jaren 60 begon het schip grotere ouderdomsproblemen te vertonen. De stoomketels werden in 1967 vervangen door Wilton-Fijenoord in Schiedam.

Vanwege de moordende concurrentie door de opkomende luchtvaartindustrie, werd de Nieuw Amsterdam van de trans-Atlantische route afgehaald en ingezet voor cruises naar het Caribisch gebied. Op 8 november 1971 maakte ze haar laatste trans-Atlantische reis. In 1972 werd ze geregistreerd onder Antilliaanse vlag.

Het oude schip was echter al snel veel te duur in het gebruik en de cruises waren niet meer rendabel. Dit was de genadeslag voor het eens zo bewonderde schip. Op 17 december 1973 nam ze afscheid van actieve dienst en werd ze opgelegd. Op 9 januari 1974 maakte ze nog een afscheidscruise naar Los Angeles. Vervolgens voer ze naar Taiwan waar ze op 25 februari 1974 arriveerde om te worden gesloopt door Nan Fong Steel Enterprises Ltd. Zo kwam in de loop van 1974 een einde aan een tijdperk.

De foto komt uit de collectie Rotterdamsche Droogdok Maatschappij van het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.