Category Archives: Noordereiland

Antwerpse Hoofd, 1938

Gezicht op de Nieuwe Maas met het Antwerpse Hoofd, 1938.

De Nieuwe Maas is de rivier waaraan de steden Rotterdam, Schiedam en Vlaardingen zijn gelegen. De rivier ontstaat ter hoogte van Slikkerveer uit de samenvloeiing van de Lek en de Noord en eindigt 24 kilometer westelijker bij Vlaardingen, vanwaar zij samengaat met de Oude Maas en via het Scheur en ten slotte vanaf de Maeslantkering via de Nieuwe Waterweg verder naar de Noordzee stroomt. De voornaamste zijrivier is de Hollandse IJssel die zich 4 kilometer van het begin, ter hoogte van Kralingseveer, bij de Nieuwe Maas voegt. Westelijker zijn er de Rotte en de Schie.

Rederij H. Braakman & Co onderhield vanaf deze kade met de zogeheten telegraafboten een dagelijkse dienst voor passagiers en goederen op Antwerpen. Het Antwerpse Hoofd stond in de volksmond ook wel bekend als de Punt van Braakman.

De fotograaf is Adrianus Langejan en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam en van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

De Hef in aanbouw, 1926

Man op de Hef met uitzicht op de Koningshaven tijdens de bouw van de heftorens van de spoorbrug, 1926. Rechts de Koninginnebrug.

ROTTERDAM. DE HEFBRUG OVER DE KONINGSHAVEN.
Lezing Ir. P. Joosting. De hefbrug over de Koningshaven nadert haar langverwachte voltooiing. Reeds is de vloer van de brug gelegd, binnen enkele dagen zal met het monteeren der hef- en zakmachinerieën begonnen worden en voor de lente in het land is, zal de scheepvaart belangrijk minder vertraging ondervinden. Gisterenavond hield Ir. P. Joosting uit Utrecht, die deze hefbrug volgens Amerikaansch voorbeeld ontworpen heeft, voor leden van het Rotterdamsch Natuurkundig Genootschap een lezing met lichtbeelden over de constructie van dit gevaarte dat in de belangstelling van de meeste stadgenooten een plaats inneemt. Daar spr. zijn onderwerp reeds meerdere malen in onze stad besprak was de belangstelling zeer matig. Inmiddels was de lezing welke met duidelijke lichtbeelden en vele foto’s geïllustreerd werd, ook thans zeer interessant, daar men weer het besef kreeg, met welk een uiterste nauwkeurigheid en hoe berekend de gansche bouw op papier is gezet en uitgevoerd. Nadat spr. had aangetoond van hoe een voortreffelijk belang de verhooging van het middengedeelte der spoorbrug tot de hoogte der vaste overspanningen is, daar hierdoor voor een veel kleiner aantal schepen de brug omhoog hoeft te gaan dan tot nog toe het geval is en diverse soorten van hefbruggen had besproken, legde hij de constructie van de Koningshavenbrug tot in détails uit en demonstreerde een model der brug, nagenoeg geheel als de oorspronkelijke, in miniatuur vervaardigd, dat door electrische kracht in werking werd gesteld.

De prentbriefkaart is vervaardigd door de Maasbode en komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt via delpher.nl uit de Maasbode van 26 november 1926.

Met medewerking van Rotterdam van toen

De Van der Takstraat met op de achtergrond de Koninginnebrug en het Stieltjesplein, 1975

Christiaan Bonifacius van der Tak (Voorschoten, 12 augustus 1814 – Rotterdam, 8 augustus 1878) was van augustus 1861 tot zijn overlijden op 8 augustus 1878 Directeur der Gemeentewerken in Rotterdam.

Na zijn leerperiode werd Van der Tak opzichter bij de fabriek van Enthoven in Den Haag, een ijzergieterij en –pletterij waar in die tijd de eerste stoommachine in Den Haag was geplaatst. In 1852, op 38-jarige leeftijd, werd hij opzichter bij de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij. Eerst overzag hij de bouw van de IJsselspoorbrug over de Gelderse IJssel en daarna had hij de leiding over de bouw van de Boerengatbrug in Rotterdam en de opbouw van een tijdelijk stationsgebouw.

Onder het bewind van Van der Tak werd de Willemsbrug gebouwd, die het Noordereiland met Rotterdam Noord verbindt. Het ontwerp hiervan was rond 1870 begonnen en de brug werd geopend in oktober 1878. In die tijd werd ook de Koninginnebrug gebouwd, die op zijn beurt het Noordereiland met Rotterdam-Zuid verbindt.

Thomas Joannes Stieltjes (Leuven, 19 mei 1819 – Rotterdam, 23 juni 1878) was militair, waterstaatkundig ingenieur en liberaal Kamerlid van 1866 tot 1878. Zijn zoon, Thomas Joannes Stieltjes jr., was een beroemd wiskundige.

Stieltjes had geen formele opleiding. Toen hij vijftien jaar oud was, gaf hij zich op als vrijwilliger bij de artillerie en in 1839 werd hij benoemd tot luitenant. Na het overlijden van koning Willem II in 1849 wilde Stieltjes geen eed zweren op koning Willem III, maar op de grondwet van 1848. Hij werd oneervol ontslagen. Dit ontslag werd elf jaar later omgezet in eervol ontslag. Stieltjes werd ingenieur bij de Overijsselse Kanaalmaatschappij, waarvan hij later directeur werd.

Stieltjes was technisch adviseur van de Rotterdamsche Handelsvereeniging van Lodewijk Pincoffs. Hij wordt als de architect van de aanleg van de havens in Feijenoord ten zuiden van de Nieuwe Maas gezien, die de grote bloei van Rotterdam als havenstad mogelijk maakte.

De foto komt uit de collectie Topografie Rotterdam en bevindt zich in het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Van der Takstraat, 1974

De Van der Takstraat met op de achtergrond de Willemsbrug, 1974 (geschat).

Van der Tak was de zoon van Gerardus Pieter van der Tak en Pieternella Cornelia van der Meulen. Zijn ouders waren onbemiddeld en deden hem in de leer bij een timmerman.

Na zijn leerperiode werd Van der Tak opzichter bij de fabriek van Enthoven in Den haag, een ijzergieterij en –pletterij waar in die tijd de eerste stoommachine in Den Haag was geplaatst. In 1852, op 38-jarige leeftijd, werd hij opzichter bij de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij. Eerst overzag hij de bouw van de IJsselspoorbrug over de Gelderse IJssel en daarna had hij de leiding over de bouw van de Boerengatbrug in Rotterdam en de opbouw van een tijdelijk stationsgebouw. Met de jaren had Van der Tak zich door zelfstudie verder bekwaamd in architectuur en civiele techniek.

Rond 1860 werd Van der Tak bij de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij verantwoordelijk voor het onderhoud van de spoorweg Amsterdam-Rotterdam en het traject Utrecht-Driebergen. In 1861 werd door de Gemeente Rotterdam aangesteld als Directeur der Gemeentewerken als opvolger van Willem Anthony Scholten. In 1879 werd hij na zijn overlijden opgevolgd door Gerrit de Jongh.

Van der Tak trouwde op woensdag 29 januari 1840 in Delft met Maria van der Gaag (1814-1843), en uit hun huwelijk werden een zoon en een dochter geboren. Later hertrouwde Van der Tak en uit dit huwelijk kwam Christiaan Bonifacius van der Tak jr. (1872-1943) voort.

Christiaan Bonifacius van der Tak jr. werd geboren in Vlissingen op 4 februari 1872 en overleed in Rotterdam op 11 oktober 1943. In 1916 werkte hij mee aan de uitbreiding van het kantoorgebouw van de Holland-Amerika Lijn, het huidige Hotel New York op de Kop van Zuid. Dit gebouw uit 1901 naar ontwerp van architecten J. Müller en C.M. Droogleever Fortuyn, was in 1908 al een eerste keer uitgebreid. De architect van de derde generatie in Rotterdam, de kleinzoon, was Christiaan Bonifacius van der Tak (1900-1977).

Onder het bewind van Van der Tak werd de Willemsbrug gebouwd, die het Noordereiland met Rotterdam Noord verbindt. Het ontwerp hiervan was rond 1870 begonnen en de brug werd geopend in oktober 1878. In die tijd werd ook de Koninginnebrug gebouwd, die op zijn beurt het Noordereiland met Rotterdam-Zuid verbindt.

Het stadsbestuur besloot op voorstel van Van der Tak tot de oprichting van een drinkwaterleidingbedrijf. Van der Tak ontwierp ook de watertoren, werkplaatsen, fabriek, magazijn en woningen.

De Van der Takstraat op het Noordereiland, die de Koninginnebrug en Willemsbrug met elkaar verbond, is naar hem genoemd.

De fotograaf is Ary Groeneveld en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Kinderen voetballen op een speelveld waar de vroegere Feijenoordstraat was, 1972

Kinderen voetballen op een speelveld waar de vroegere Feijenoordstraat was, 6 april 1972.
De huizen werden afgebroken voor de bouw van de Nieuwe Willemsbrug.

Het oude eiland Feijenoord, dat gevormd werd door de Nieuwe Maas en het Zwanegat, komt reeds in 1441 voor. In 1591 werd het voor tweederde en in 1658 voor het resterende deel door de stad Rotterdam gekocht. Het eiland behoorde tot het grondgebied van IJsselmonde. In 1869 werd Feijenoord met Rotterdam verenigd. De aanleg van de spoorweg over dit terrein en het graven van een groot aantal havens hebben dit stadsgedeelte tot grote ontwikkeling gebracht.

Door het graven van de Noorderhaven in de kop van Feijenoord in 1874 ontstond het Noordereiland. In de oudste bronnen is de naam Fijenoord; later wordt het eiland gewoonlijk aangeduid als ‘de Noord’ (vermoedelijk een verbastering van ‘Oord’). Feije komt meermalen voor als meisjesnaam. Een verband tussen een zekere Feije en Feijenoord is echter niet gevonden. Ook gedacht kan worden aan de Friese jongensnaam Feije. Dirck van der Does, in 1466 baljuw van Zuid- Holland, had een broer Feije, die mogelijk met Feijenoord in verband kan worden gebracht. De benaming ‘oord’ komt in deze streken veelvuldig voor en heeft de betekenis van buitendijks land, uiterdijk, gors, schor of slik. Van 1902 tot 1958 was er ook een Korte Feijenoorddijk. Deze vormt thans een onderdeel van de Oranjeboomstraat en de Persoonshaven.

De fotograaf is Lex de Herder en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Antwerpse Hoofd, 1972

Het Britse passagiersschip Cunard Ambassador is ter hoogte van het Antwerpse Hoofd (Noordereiland) aan de grond gelopen, 17 september 1972.

Uit het NRC Handelsblad van 18 september 1972:
In het zicht van de thuishaven, de werf van Piet Smit jr., is zondagmiddag het passagiersschip Cunard Ambassador aan de grond gelopen. Drie uur later kon de reis worden voortgezet toen het stil tij was. Het schip kwam terug van zijn technische proeftocht, die drie dagen had geduurd en tot tevredenheid van bouwers en opdrachtgevers was verlopen. De Cunard Ambassador was juist door de Koninginnebrug gevaren, toen de ebstroom er vat op kreeg en het schip tegen de kracht van de sleepboten in op een modderbank drukte. Liever dan met volle kracht te proberen los te komen, wilde de kapitein dood tij afwachten. Een paar uur later liet de Cunard Ambassador zich gewillig naar de werf voeren. Daar worden de laatste werkzaamheden verricht voordat het schip volgende maand wordt overgedragen.

De fotograaf is Ary Groeneveld en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt via delpher.nl uit het NRC Handelsblad van 18 september 1972.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Maaskade, 1888

Gezicht vanaf de Maaskade op de Nieuwe Maas en aan de overzijde de Oosterkade met het Maasstation, 1888-1892. Op de rivier rechts een oude baggermolen en op de Maaskade goederen voor beurtvaardiensten.

Station Rotterdam Maas was een spoorwegstation in Rotterdam, ongeveer op de plek waar zich tegenwoordig de Maasboulevard en Tropicana bevinden. Het station is in gebruik geweest van 1 december 1858 tot 4 oktober 1953.

Het kopstation was het eindpunt van de spoorlijn Utrecht – Gouda – Rotterdam, die tot 1890 geëxploiteerd werd door de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS). Daarna was het een station van de Staatsspoorwegen (SS). In 1899 kwam er een verbinding om Rotterdam heen naar station Delftse Poort, de Ceintuurbaan. Deze lijn werd geëxploiteerd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Het Maasstation werd tijdens het Bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 zwaar beschadigd. Daarna heeft men het tot 1953 met noodvoorzieningen in exploitatie kunnen houden.

In 1953 werd de spoorlijn uit Utrecht verlegd tussen Nieuwerkerk a/d IJssel en Rotterdam Noord, zodat een betere aansluiting op het nieuwe Rotterdam Centraal (ter hoogte van het oude Delftse Poort) ontstond. Hierop werd station Maas gesloten. De vrijkomende ruimte werd benut voor de aanleg van wegen, waaronder de Maasboulevard. Vanaf Tropicana loopt parallel aan een deel van de Maasboulevard nog altijd de Rhijnspoorkade.

Deze kade aan de voet van de Maasboulevard ligt in het oostelijk stadsdeel. De oude Oosterkade lag achter de huizen aan de zuidzijde van het Haringvliet ten oosten van de Oudehaven. Ze werd aangelegd tussen 1856 en 1858. Eigenlijk was de Oosterkade een gevolg van een niet uitgevoerd plan inzake de aanleg van de Rhijnspoorweg. Deze zou aanvankelijk lopen tot de Oudehaven. Op het aan te plempen terrein achter de huizen van het Haringvliet zou een station worden gebouwd. De stad stond daarbij in 1847 aan de Rhijnspoorwegmaatschappij de Oude Hoofdpoort met gebouwen, het Oudehoofdplein met de daaraan gelegen huizen alsmede een weggedeelte langs de slikken van het Bosland af. In 1856 veranderden de plannen en werd het Maasstation oostelijker gebouwd.

De foto komt uit de collectie Topografie van het Stadsarchief Rotterdam en bevindt zich in het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam en van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Prins Hendriklaan, 1930

De Prins Hendriklaan gezien vanaf de Prins Hendrikstraat, 1930. Links in het midden de toren van Rooms-Katholieke Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk.

Deze laan heet naar Prins Hendrik Willem Frederik, 1820-1879, zoon van Koning Willem II en Koningin Anna Paulowna, en broer van Koning Willem III, bijgenaamd de Zeevaarder.

De Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk was een rooms-katholieke kerk aan de Prins Hendriklaan 29 op het Noordereiland in Rotterdam.

In de tweede helft van de negentiende eeuw groeide de bevolking van Rotterdam-Zuid sterk. De in 1886 ingewijde Stieltjeskerk aan het Stieltjesplein werd aan het einde van die eeuw te klein. Op 25 juni 1912 werd een stuk grond aangekocht aan de Prins Hendriklaan, waarop een door de architecten Jos Margry en Paul Biesta ontworpen kerk werd gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 8 december 1913 door de deken van Rotterdam P.A.F. Thier en op 24 september 1914 werd de Lourdeskerk ingewijd.

Op 12 mei 1940 werd de kerk bij beschietingen van en bombardementen op Duitse stellingen op het Noordereiland in de Slag om Rotterdam onherstelbaar beschadigd. De kerk is nooit herbouwd.

De prentbriefkaart komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam en van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Burgemeester Hoffmanplein, 1900

Gezicht op het Burgemeester Hoffmanplein vanaf de Van der Takstraat, 1900.

Johan Frederic Hoffmann (Rotterdam, 7 januari 1791 – aldaar, 16 augustus 1870) was van 1825 tot 1870 directeur van de Maatschappij van Rotterdamsche Assurantiën, en van 1845 tot 1866 burgemeester van Rotterdam.

Hoffmann heeft diverse belangrijke openbare functies bekleed in Rotterdam. Hij was, evenals zijn vader, onder andere wethouder van Rotterdam, lid Vergadering van Notabelen voor het departement Monden van de Maas, en lid Provinciale Staten van Zuid-Holland. Hij was ook directeur van de firma Hoffmann en Doorepaal, reders en zeehandelaren te Rotterdam, en directeur Maatschappij van Rotterdamsche Assurantiën.

Hij heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de annexatie van het dorp Feijenoord op de zuidoever van de Nieuwe Maas. Er werd besloten om de eerste grote havens en een vaste oeververbinding, de Willemsbrug, aan te leggen. Onder zijn bewind is het bestuur van de Gemeente Rotterdam sterk verbeterd. Onder zijn bewind werd de dienst Gemeentewerken en het Gemeentearchief opgericht. Burgemeester Hoffman trad in 1866 tegelijk met hoofdcommissaris A.J.C. Janssens af na zware klachten over het functioneren van de politie, met als dieptepunt de arrestatie in de Schouwburg van een landgenoot door een geüniformeerde Duitse agent, zonder dat de Rotterdamse politie ingreep.

Het Burg. Hoffmannplein, op het Noordereiland is naar hem vernoemd. Hij was Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw en Grootofficier in de Orde van de Eikenkroon.

De prentbriefkaart komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Willemsbrug 1939

Drukte op de Willemsbrug vanuit de Van der Takstraat, 1939. Rechts de spoorbrug en op de achtergrond het Witte Huis.

De Willemsbrug is een brug over de Nieuwe Maas in het centrum van Rotterdam. De brug verbindt de rechteroever van de Nieuwe Maas met het Noordereiland. De huidige brug is de tweede Willemsbrug. De eerste werd ontworpen door C.B. van der Tak, is in 1878 opengesteld en werd vernoemd naar koning Willem III. De tweede brug is ontworpen door Cor Veerling en is opgeleverd in 1981.

In 1927 werd de brug enkele meters opgevijzeld en van zijn sierlijke ornamenten ontdaan. Ook werden het fiets- en voetpad naar de buitenzijde van de brug verplaatst, omdat het sterk toegenomen wegverkeer voor steeds gevaarlijkere situaties zorgde. De Willemsbrug was tot de opening van de Maastunnel tijdens de Tweede Wereldoorlog de meest westelijke vaste oeververbinding over de Maas, zodat ook het steeds belangrijker wordende internationale verkeer gebruik maakte van deze verbinding dwars door het oude centrum van Rotterdam.

Al voor de Tweede Wereldoorlog waren er plannen om de oude brug te vervangen. Geldgebrek leidde ertoe dat pas in 1981 de nieuwe tuibrug van Cor Veerling van de Dienst Gemeentewerken verwezenlijkt werd. Twee rode jukken van 50 meter hoogte dragen het wegdek. De op- en afritten van de brug zijn enigszins wonderlijk – ze liggen niet in het verlengde van de brug maar maken een bocht van 90 graden. De brug zou in eerste instantie de Maasboulevard rechtstreeks met de Oranjeboomstraat verbinden. Dat stuitte op bezwaren van omwonenden, die niet wilden dat de Oude Haven zou worden doorsneden en de Oranjeboomstraat tot stadssnelweg getransformeerd zou worden. In 1983 werd de nieuwe brug bekroond met de Nationale Staalprijs.

De Van der Takstraat draagt de naam van Christiaan Bonifacius van der Tak, 1814-1878, directeur van Gemeentewerken 1861-1878. Hij was de bouwer van de oude Willems- en Koningsbrug. Ook legde hij de Drinkwaterleiding in Kralingen en havens op Feijenoord aan.

De prentbriefkaart komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam en van Wikipedia

Met medewerking van Rotterdam van toen