Tag Archives: 1955

Het Slaakhuys aan de Slaak, 1955

Het Slaakhuys aan de Slaak waar de uitgeverij, redactie en drukkerij van Het Vrije Volk huisde, 7 november 1955.

Op de plaats van deze straat lag tot 1901 de Slaakvaart. Slaak of slac betekende kalm of effen en had betrekking op het water van de vaart. De oudst voorkomende naam voor dit water is Cralingsche Vaart, zoals ook nog op de plattegrond van 1626 staat aangegeven.

In de 17de en 18de eeuw werd dit water Sla- of Salavaart genoemd en de kade ”t Slawegje’ en de Saladekade. Het ligt voor de hand de naam in verband te brengen met aan de vaart gelegen slatuintjes, die in deze buurt van warmoezerijen niet ontbroken zullen hebben, al komen zij op geen enkele plattegrond voor. Het is echter even goed mogelijk dat Slaakkade tot Slakade verbasterd is en dit laatste door Slavaart en Slaweg is gevolgd.

In 1907 bouwde architect H.P. Berlage hier Voorwaarts, ook wel bekend als de Gedempte Slaak, een gebouw dat in de Tweede Wereldoorlog vernield werd. In 1955 was het nieuwe gebouw gereed, ontworpen door Jo Vegter en gebouwd voor de Arbeiderspers. Het pand kwam in gebruik als kantoor voor Het Vrije Volk, de naoorlogse voortzetting van het socialistische dagblad Het Volk. Het werd gebouwd met 5 verdiepingen en een stuk laagbouw, waar de drukkerij zich bevond.

Het Slaakhuys wordt nu herontwikkeld tot een luxe boutique hotel. De oplevering wordt in 2019 verwacht.

De foto is gemaakt door de Fototechnische Dienst Rotterdam en komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Van Oldenbarneveltstraat, 1955

Parkeerplaats ten zuiden van de Van Oldenbarneveltstraat met de Lijnbaanflats op de achtergrond, 1955-1962 (geschat).

Johan van Oldenbarnevelt (Amersfoort, 14 september 1547 – Den Haag, 13 mei 1619) was raadpensionaris van de Staten van Holland tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Hij werkte lange tijd samen met Maurits van Oranje (de zoon van Willem van Oranje), maar werd door zijn eigenzinnig optreden het slachtoffer van een door Maurits beheerst politiek proces en daaropvolgende executie.

In 1570 werd Van Oldenbarnevelt advocaat bij het Hof van Holland. In 1572 sloot hij zich aan bij Willem van Oranje in Delft. Hij verhuisde naar Delft en werd advocaat voor het hoogheemraadschap van Delfland. Echt gevochten in de opstand heeft hij niet. Alleen bij het ontzet van Haarlem (1573) zou hij hebben deelgenomen aan een burgermilitie. Hij werd benoemd tot commissaris voor het doorsteken van de dijken in Zuid-Holland om Leiden te ontzetten. Hij trouwde in 1575 met de rijke Delftse (buitenechtelijke) regentendochter Maria van Utrecht, enig erfgename van vijf heerlijkheden. Een jaar later werd hij Pensionaris van Rotterdam, in die tijd een snel groeiende, maar nog kleine stad. Daar viel hij op vanwege zijn werklust en intelligentie. Als pensionaris van Rotterdam nam hij in de Staten van Holland en West-Friesland deel aan verschillende onderhandelingen. In 1579 werd hij gekozen in de commissies van financiën en marine van de Staten. Nadat Van Oldenbarnevelt in 1582 de vertrouwenspersoon van Willem van Oranje was geworden, en de Staten-Generaal met de prins naar Delft waren verhuisd, groeide de macht van Van Oldenbarnevelt.

De bekende Lijnbaanflats dateren uit 1955 en zijn ontworpen door Hugh Maaskant. Ze worden gezien als een treffend naoorlogs voorbeeld van het Nieuwe Bouwen.

De foto is gemaakt door de Fototechnische Dienst Rotterdam en komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van WIkipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Zuidwijk, 1955

Zuidwijk is een wijk in het zuiden van het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Zuidwijk is vanaf 1949, in de jaren 50 gebouwd. Na de noodhuizen gebouwd zoals in de wijk Wielewaal werd er gezocht naar meer permanente woningen. Omdat het gebombardeerde gedeelte van het centrum van Rotterdam grotendeels nog “leeg” was werd er vooral gekeken naar uitbreiding in het Zuiden van Rotterdam zodat men in het centrum ook ruimte had voor andere projecten en voorzieningen, de wijken Pendrecht en Zuidwijk zijn hierdoor dus ontstaan. Naast de nieuwere gebouwen en huizen in Zuidwijk zijn er nog veel van de oorspronkelijke woningen te vinden. Vooral de hoge en lage Kampen zijn hiervan een goed voorbeeld. Tegenwoordig zijn deze woningen onderdeel van “sociale woningen” van woningcorporaties.

Veel Rotterdammers kennen Zuidwijk als de wijk waar de kledingwinkel van Feyenoord-voetballer Coen Moulijn gevestigd was aan de Langenhorst tot zijn overlijden januari 2011.

Zuidwijk wordt begrensd door de Zuiderparkweg in het westen, de Oldegaarde in het noorden, de Vaanweg in het oosten en de Charloisse Lagedijk en de Maeterlinckweg in het zuiden. De belangrijkste verkeersader en tevens winkelstraat is de Slinge.

Het ontwerp van de wijk is vooral het werk van Willem van Tijen, een van de grondleggers van de sociale woningbouw. De wijk bestaat uit acht woonbuurten en heeft deels laagbouw en deels hoogbouw. In de zuidoosthoek van de wijk vindt grootschalige wijkvernieuwing plaats; de bestaande bebouwing wordt gesloopt en vervangen door nieuwe.

In het oosten, tegen de Vaanweg aan bevinden zich de Zuiderbegraafplaats en crematorium Rotterdam-Zuid. Verder bevinden zich in deze hoek vier volkstuinen complexen, De Beukhoeve, Phoenix, De Maasglorie en Zonnehof.

De fotograaf is Lex de Herder en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen

Maashaven, 1955

De Maashaven met schepen en graanelevatoren in 1955.

De Maashaven is een van de havens van Rotterdam. De Maashaven ligt nabij de Rijnhaven en de oude wijk Katendrecht. De aanleg duurde van 1898 tot 1905. De oppervlakte is 60 ha. De Maashaven is net als de Rijnhaven aangelegd voor de overslag van massagoed ‘op stroom’. Langs de kades van de Maashaven bevinden zich de vuilverbranding van de AVR (vroeger ROTEB), enkele silo’s van (vroegere) graanbedrijven en opslagplaatsen, zoals de Meneba, de Quaker en de “Oude Graansilo”, waar de populaire discotheek Maassilo is gevestigd.

De Maashaven is tevens een ligplaats voor onder andere binnenvaartschepen en is bereikbaar met lijn D van de Rotterdamse metro (Maashaven). De Brielselaan loopt langs de Maashaven. De woonomgeving bij de Maashaven van de Tarwewijk is de laatste jaren vernieuwd. Sinds 2004 is naast het metrostation Maashaven een woontoren gesitueerd. Deze woontoren, met de naam “The Queen of the South” bevat het Arthotel, kantoorruimte en 11 etages met elk 8 (grote) appartementen. Vanaf station Maashaven start de Dordtselaan.

Met een graanzuiger wordt met graan en derivaten geladen en gelost. In de haven worden drijvende zuigers elevator genoemd. Bekend zijn vooral de drijvende graanelevatoren waarmee vooral in de 20e eeuw de lading vanuit de zeeschepen direct in de binnenvaartschepen werd overgeslagen. Na 1955 kwamen er steeds meer rijdende walelevatoren (pneumaten) in gebruik.

De fotograaf is Lex de Herder en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van Toen

Pannekoekstraat, 1955

Benzinestation aan de Pannekoekstraat met rechts de doorgang naar de Mariniersweg, 1955-1962.

De ‘Panckoekstrate’ komt al voor in de stadsrekening van 1426/27. De herkomst van de naam is niet achterhaald. Aan het verhaal van een van onze stadsbeschrijvers, dat in deze straat een pannekoekbakker woonde, die bij feestelijke gelegenheden de omwonenden van dit gebak voorzag, moet niet veel waarde worden gehecht. Door het aanleggen van de Nieuwemarkt in 1660 kwam een gedeelte van de straat te vervallen. Het middenstuk werd de oostzijde van het plein; de uiteinden werden resp. Lange en Korte Pannekoekstraat genoemd. Het gedeelte ten noorden van de Nieuwemarkt en ten oosten van de Boterhal of het Boterhuis heeft kort n 1662 de naam Halstraat ontvangen. De gehele Pannekoekstraat ging bij het bombardement in mei 1940 verloren. Bij bovengenoemd besluit werden de namen Korte en Lange Pannekoekstraat ingetrokken. De huidige Pannekoekstraat ligt ongeveer op dezelfde plaats als de vroegere straat, zij het dat het noordelijke gedeelte met een bocht naar links loopt.

De Mariniersweg herinnert aan het heldhaftig optreden van de mariniers in de meidagen van 1940. De Mariniersweg heette van 1942 tot 1947 Admiraal de Ruyterweg. Laatstgenoemde naam werd op 10 april 1947 gegeven aan de verkeersweg, die van het Pompenburg naar de Vondelweg loopt.

De foto is gemaakt door de Fototechnische Dienst Rotterdam en komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt eveneens uit het Stadsarchief Rotterdam.

Met medewerking van Rotterdam van  toen

Interieur van het Centraal Belastinggebouw aan de Puntegaalstraat, 1955

Interieur van het Centraal Belastinggebouw aan de Puntegaalstraat, 1955.

Over het ontstaan van de naam van de Puntegaalstraat bestaat enige onzekerheid. Zeker is dat er rond 1736 een gebouw op een stuk grond in de toenmalige gemeente Schoonderloo staat dat “van outs punte gaale” genoemd wordt. In 1749 is op het perceel een herberg verrezen met de naam Punte Gale; naar deze herberg wordt in 1933 de straat door de gemeente vernoemd na het gereedkomen van het naastgelegen sluiscomplex.

De bebouwing op het perceel zelf is waarschijnlijk door zeelieden vernoemd naar een landpunt: de Punta Galla in Sri Lanka (dan Ceylon). In de hier nog altijd gelegen havenstad Galle bouwde de Vereenigde Oostindische Compagnie een fort. Het was destijds niet ongewoon een herberg te noemen naar een haven.

Grote bekendheid kreeg de straat onder de inwoners van Rotterdam nadat hier in 1948 het Centraal Belasting Gebouw werd geopend. Het gebouw werd ontworpen door H. Hoekstra (1881-1960), dan hoofdarchitect van de Rijksgebouwendienst. De bouw begon in 1938, maar als gevolg van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog moet deze worden onderbroken.

Tijdens de oorlog werd het nog niet voltooide pand door het Duitse leger gebruikt als locatie voor luchtafweergeschut. Op 11 november 1944 werd het pand gebruikt als verzamelpunt bij de Razzia van Rotterdam. Er werden duizenden Rotterdamse jongens samengedreven die in Noord-Rotterdam waren opgepakt. Vanaf dit verzamelpunt werden de opgepakte mannen te voet via de Maastunnel naar Station Zuid gebracht en afgevoerd in veewagons.

Na de oorlog werd het pand zo snel mogelijk in gebruik genomen, omdat andere belastingkantoren door het bombardement op de stad vernietigd waren. Wel werd de onderbreking in de bouw gebruikt om het pand aan te passen aan moderne technieken, zoals een paternosterlift.

Na het vertrek van de Belastingdienst in 1996 naar een nieuw complex (Wilhelminahof) op de Kop van Zuid, liet Stadswonen het pand verbouwen, waarbij het tevens een woonfunctie kreeg. In 1998 worden tweehonderd appartementen en enkele tientallen kleinere bedrijfsruimten opgeleverd. Het gebouw is in 2002 aangewezen als rijksmonument.

De fotograaf is Francois Henry van Dijk en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van Wikipedia.

Met medewerking van Rotterdam van toen