Jaarlijks verschijnen er tientallen tot honderden nieuwe emoji’s op telefoons wereldwijd. Twee experts leggen uit hoe de plaatjes invloed hebben op onze manier van communiceren.

De eerste echte emoji’s werden in 1999 ontworpen door de Japanse computertechnicus Shigetaka Kurita. Telefoons hadden in deze tijd kleine schermen en nauwelijks de mogelijkheid om afbeeldingen weer te geven.

Door de komst van smartphones hebben we de kans gekregen om ons steeds visueler uit te drukken, legt emoji-expert Lilian Stolk uit. “Telefoons kregen toen zo’n groot beeldscherm, dat er ineens ruimte was om een deel toe te voegen aan onze communicatie.”

Volgens taalwetenschapper Lieke Verheijen van de Radboud Universiteit maken de plaatjes het makkelijker om emoties uit te drukken. “Bij een mondeling gesprek heb je non-verbale communicatie, zoals gezichtsuitdrukkingen, handgebaren of toon. Via geschreven tekst heb je dat niet.”

Ook is er een tweede voordeel, zegt Verheijen. “Door een blij of verdrietig gezichtje toe te voegen kun je een andere lading geven aan een anders neutrale tekst. Het gaat dan niet zozeer om het uitdrukken van je eigen emoties, maar om hoe je wil dat een ander je bericht opvat.”

Emoji’s: wel of geen universele taal

Volgens emoji-expert Stolk is er nog een derde voordeel: de plaatjes zijn een universele manier van communiceren. “Een emoji van een hartje (❤️) betekent in elk land hetzelfde”, zegt ze.

Verheijen is het niet helemaal met die uitspraak eens. “Daarvoor zijn er te veel emoji’s die in verschillende landen andere betekenissen hebben.” Zo wijst ze bijvoorbeeld op de emoji die een duimpje omhoogsteekt (). In westerse culturen is dit een teken van goedkeuring, terwijl dit gebaar in het Midden-Oosten als vulgair wordt beschouwd.

Volgens de taalwetenschapper zitten er eigenlijk weinig nadelen aan emoji’s. “Ons schriftelijke taalgebruik lijdt niet onder het gebruik van emoji’s. Het is niet zo dat we alleen nog maar in emoji’s communiceren.”

Wel hebben mensen verschillende meningen over wanneer het gepast is om emoji’s te gebruiken, zegt Verheijen. “Bijvoorbeeld in e-mails op het werk.” Ze benadrukt dat generatieverschillen hierbij een rol kunnen spelen.

Geen goede representatie van de wereld

Emoji-expert Stolk vindt dat emoji’s geen goede representatie van mensen over de hele wereld zijn. “Of een nieuwe emoji wordt toegelaten, wordt bepaald door Amerikaanse instanties. Tegelijkertijd is het ook niet mogelijk om de hele wereld in emoji te vertalen, want dan zouden het er te veel worden.”

Ook noemt Stolk het gebruik van emoji’s in sommige gevallen “een luie manier van communiceren”. “Als je echt wil laten weten dat je aan iemand denkt, dan is het natuurlijk waardevoller dat je dat in woorden doet.”