Met het afscheid van Sven Kramer en Ireen Wüst verliest de Nederlandse schaatssport op hetzelfde moment twee van zijn grootste iconen. De leegte die de twee veelwinnaars achterlaten, is groot. Oud-schaatscoach Gerard Kemkers: “Er gaat niet zo snel nog iemand twintig jaar aan de top staan.”

Het was premier Mark Rutte die zaterdagavond in een videoboodschap de iconische status van Kramer en Wüst in enkele zinnen raak samenvatte: “Als je, zoals jullie, alleen met voornaam door het leven kunt, ben je heel groot. Jullie zijn het gezicht van een tijdperk geweest.”

Kramer en Wüst betoverden Nederland niet alleen met de tientallen titels die ze wonnen. Ze waren bovenal zeventien jaar lang uithangborden van de Nederlandse schaatssport: ‘Sven en Ireen’ waren de nieuwe ‘Ard en Keesie’.

Het verklaart waarom er zaterdag in Thialf zo uitgebreid werd stilgestaan bij het einde van een tijdperk en onder anderen koning Willem-Alexander, bondscoach Louis van Gaal en schaatsicoon Ard Schenk als eregasten op de tribunes zaten.

“Ze hebben de sport gedragen”, aldus voormalig coach Kemkers, die zowel Wüst als Kramer van 2005 tot 2014 coachte. Maar dat deden ze niet alleen voor de camera, benadrukt Kemkers. Juist in de schaatswereld zetten beiden zich in om zaken voor elkaar te krijgen.

Vooral Kramer, die zichzelf als een “controlfreak” omschrijft, ging op de barricaden staan als hem iets niet zinde. Wie gaat hem daarin opvolgen nu de succesvolste mannelijke schaatser heeft afgezwaaid? En kan een vrouw nog ooit in de buurt komen van de successen van Wüst, die zich met dertien medailles die succesvolste Nederlandse olympiër mag noemen?

Het tijdperk van Ireen Wüst en Sven Kramer kwam zaterdag ten einde in Thialf.
Het tijdperk van Ireen Wüst en Sven Kramer kwam zaterdag ten einde in Thialf.

‘Lastig om te zeggen wie voortrekker wordt’

Kemkers erkent dat het “niet meevalt” om de erfenis van Kramer en Wüst over te nemen. Ook Kramer zelf zegt dat er niet iemand is die hem zomaar aflost. “Dat is ook lastig terwijl er nog een persoon zoals ik rondloopt.”

Om ervoor te zorgen dat anderen zouden opstaan, liet Kramer de afgelopen jaren naar eigen zeggen zaken bewust uit de hand lopen. Voorbeelden daarvan noemde hij niet. “Ik was alleen maar druk voor andere schaatssters, terwijl ik het prima had. Ik wilde andere jongens laten beseffen dat het anders kan, mits ze zelf de handschoen oppakken.”

“Het is alleen lastig om te zeggen: die moet dat nu gaan doen. Het moet je liggen, je interesses moeten er liggen en je moet er een bepaalde antenne voor hebben. Sommige sporters zijn alleen maar met hun sport bezig. Die weten wat ze moeten doen, worden er goed voor betaald en vinden het prima. Het heeft ook niet met goed of fout te maken.”

Van alle schaatsers sprak Patrick Roest zich de afgelopen maanden nog het vaakst uit. De drievoudig wereldkampioen allround stuurde een boze verklaring over de olympische selectie rond en dreigde in januari zelfs de ploegenachtervolging op de EK afstanden niet te rijden als er niet met hem gesproken zou worden.

Irene Schouten werd met drie gouden medailles de grote ster van de Olympische Spelen in Peking.
Irene Schouten werd met drie gouden medailles de grote ster van de Olympische Spelen in Peking.

Blik nu op Schouten en Leerdam?

Kemkers en Patrick Wouters van den Oudenweijer, de manager van Kramer en Wüst en voormalig teammanager van TVM, noemen Irene Schouten en Jutta Leerdam als voorbeelden die de schaatswereld kunnen dragen.

De 29-jarige Schouten schreef vorige maand bij de Spelen in Peking geschiedenis met drie gouden medailles, terwijl de zes jaar jongere Leerdam als uithangbord van de jonge generatie mateloos populair is op sociale media.

Kemkers: “Schouten heeft op één Spelen iets bijzonders gedaan. Als ze dat op haar tweede Spelen doet, is dat ook iconisch. Maar ik denk niet dat er nog snel iemand komt die zoals Ireen twintig jaar aan de top staat.”

Wouters van den Oudenweijer benadrukt dat sporters als Wüst en Kramer maar eens in de dertig jaar geboren worden. “De ervaring leert dat er altijd nieuwe sterren en iconen opstaan, maar dit zijn wel de twee grootste die de schaatsgeschiedenis herbergt. Dus die zullen we gaan missen.”