Had Marilyn Monroe een ‘brein als gatenkaas’, of was ze een slimme zakenvrouw?

Marilyn Monroe is de geschiedenisboeken ingegaan als internationale seksbom. De foto van haar opwaaiende jurk is wereldberoemd, maar Monroe was meer dan een mode-icoon. De actrice speelde de hoofdrol in dertig films, won meerdere prijzen en veranderde het filmlandschap in Hollywood volledig. Maar het werd haar niet makkelijk gemaakt.
 
Norma Jean Baker (de echte naam van Marilyn Monroe) kende een leven vol tegenslagen en therapie. Vrijdag is het zestig jaar geleden dat ze om het leven kwam en met de komende film over haar turbulente leven is ze weer onderwerp van gesprek.

Monroe bracht haar jeugd door in weeshuizen en pleeggezinnen en werd seksueel misbruikt. Ze stopte al op jonge leeftijd met haar opleiding en was kort medewerker in een fabriek. Tijdens deze baan ontmoette ze een fotograaf, voor wie ze pin-upmodel werd. Dat vormde de basis voor haar legendarische acteercarrière.

Acteurs in het Hollywood van de jaren vijftig waren sterk gebonden aan hun contract. Ook Monroe, die tekende bij 20th Century Fox en Columbia Pictures, moest gewoon doen wat haar werd opgedragen. In de eerste jaren van haar acteercarrière vertolkte Monroe daarom de rol van oppervlakkige typetjes, die weinig tot niets zeiden. De blonde actrice kreeg niet de ruimte om meer dan mooi te zijn.

‘Borsten als graniet, brein als Zwitserse kaas’

Want mooi zijn, dat kon ze. En daar was regisseur Billy Wilder het volledig mee eens. “Het is maar de vraag of Marilyn überhaupt een persoon is, of een van de grootste producten ooit. Ze heeft borsten als graniet, ze trotseert de zwaartekracht. En een brein als Zwitserse kaas, vol gaten.”

Het deed haar zelfvertrouwen geen goed. De actrice, die worstelde met mentale problemen, was extreem onzeker over haar acteerprestaties. Door haar zenuwen kwam ze regelmatig te laat op de set en moest ze voorafgaand aan de opnames braken.

Ook vergat ze haar teksten vaak. Tijdens de opnames van Some Like It Hot (1959) kwamen zinnen als “Where’s that bourbon?” en “It’s me, Sugar” niet vloeiend uit haar mond, tot grote frustratie van regisseur Wilder. Laurence Olivier, haar tegenspeler in The Prince and the Showgirl (1957), zei dat Monroe beter model had kunnen blijven.

Monroe wilde diepgang

Auteur Truman Capote was blij dat Monroe toch bleef acteren. “Wat zij heeft is zo subtiel, dat het alleen met de videocamera kan worden vastgelegd.” De dans van Monroe en Jane Russell in Gentlemen Prefer Blondes (1953) is daar een bekend voorbeeld van.

De film was een groot succes en Monroe groeide op 27-jarige leeftijd uit tot superster. Toch was ze nog steeds het ‘bezit’ van 20th Century Fox en kreeg ze slechts oppervlakkige rollen opgedrongen. Monroe was ten einde raad. “Een actrice is geen machine, maar ze behandelen je wel zo”, zei ze erover tegen schrijver Richard Meryman.

De actrice probeerde zichzelf uit te dagen en hoopte Grushenka te spelen in Dostojevski’s De gebroeders Karamazov. Ze wilde daarnaast Emile Zola’s roman Nana verfilmen. De succesvolle actrice belde elke regisseur die ze kende, maar niemand had er vertrouwen in.

Monroe stopt monopolie van grote productiebedrijven

Toen 20th Century Fox haar het zoveelste bimborolletje gaf, besloot Monroe niet te komen opdagen en een rechtszaak volgde. Monroe stapte met een zwarte pruik en onder het pseudoniem Zelda Zonk op het vliegtuig naar New York. Daar volgde ze acteerlessen bij de prestigieuze Actors Studio. En ze startte haar eigen productiebedrijf: Marilyn Monroe Productions.

De actrice werd onder meer geprezen om haar accent en emotionele bereik in Bus Stop (1956). Haar rol als Chérie wordt nog steeds een van haar beste acteerprestaties genoemd. Ze groeide uit tot een ware seksbom met een zwoele stem – waarmee ze heus niet geboren werd. Van alle vooroordelen die over haar bestonden, wist Monroe haar kracht te maken. En die vastberadenheid heeft haar uiteindelijk ver gebracht.

Fox volgde Monroe’s succes vanaf de zijlijn en gaf zich gewonnen. Het productiebedrijf staakte alle rechtszaken tegen haar en verhoogde haar salaris. Kort na Monroe startten ook Frank Sinatra en Gary Cooper hun eigen productiebedrijf. Het betekende het einde van de monopolie van de grote productiebedrijven in Hollywood.

‘Niemand kon aan haar tippen’

Monroe leek haar draai te hebben gevonden en te genieten van het succes. Maar bij de opnames van haar laatste film, Something’s Got to Give (1962), kwam ze constant te laat. De actrice werd ontslagen en de film werd nooit af gemaakt. Vier maanden na de start van de opnames werd Monroe op 36-jarige leeftijd dood gevonden in haar huis in Los Angeles.

Na haar dood kwam regisseur Wilder terug op zijn harde woorden over Monroe. “Ze was een waar genie, met een uitzonderlijk gevoel voor komisch dialoog. In de afgelopen vijftien jaar zijn er tien projecten geweest waarvan ik dacht: deze film heeft Marilyn nodig. Niemand kon aan haar tippen.”

“Als Marilyn er vandaag nog was, zou ik haar op mijn knieën smeken: laten we het alsjeblieft allemaal nog eens doen!”

Door Esther Villerius

No votes yet.
Please wait...

Geef een antwoord